Jak liczą się odsetki proste, a jak składane?

Odsetki proste naliczane są zawsze od tej samej kwoty początkowej (kapitału), niezależnie od tego, ile czasu upłynęło od poprzedniego naliczenia. Wzór jest bardzo prosty: odsetki = kapitał × stopa procentowa × liczba dni / 365. Taki mechanizm stosuje się najczęściej przy odsetkach za zwłokę, odsetkach ustawowych czy krótkoterminowych pożyczkach — narastają liniowo, dzień po dniu, w tym samym tempie.

Odsetki składane działają inaczej: po zakończeniu każdego okresu kapitalizacji (rocznej, kwartalnej, miesięcznej albo dziennej) wypracowany zysk dopisywany jest do kapitału, a kolejne odsetki liczone są już od powiększonej kwoty. Efekt jest znany jako „procent od procentu" — im częstsza kapitalizacja i dłuższy okres, tym większa różnica względem odsetek prostych. To właśnie mechanizm odsetek składanych stoi za długoterminowym wzrostem wartości lokat, funduszy inwestycyjnych czy odwrotnie — zadłużenia, które nie jest spłacane.

Przykład: 10 000 zł przy 11,5% w skali roku po 3 latach da około 3 450 zł odsetek prostych, ale przy kapitalizacji miesięcznej odsetki składane sięgną blisko 4 000 zł — różnica rośnie z każdym kolejnym rokiem.

Kiedy stosuje się odsetki ustawowe?

Odsetki ustawowe w Polsce naliczane są m.in. za opóźnienie w zapłacie, gdy strony nie ustaliły inaczej w umowie. Ich wysokość jest powiązana ze stopą referencyjną NBP powiększoną o określony wskaźnik i zmienia się okresowo w ślad za decyzjami Rady Polityki Pieniężnej — dlatego kalkulator nie narzuca sztywnej wartości, tylko pozwala wpisać aktualną stawkę ręcznie. Warto sprawdzić bieżącą wysokość odsetek ustawowych (zwykłych oraz za opóźnienie w transakcjach handlowych, które są wyższe) przed wykonaniem obliczeń dotyczących należności.

Na co zwrócić uwagę

  • Ten kalkulator pokazuje wynik brutto — bez potrącania ewentualnego podatku od zysków kapitałowych.
  • Rok kalendarzowy przyjęto jako 365 dni — w niektórych umowach stosuje się rok liczony jako 360 dni, co da nieznacznie inny wynik.
  • Dla lokat bankowych z realnym oprocentowaniem i podatkiem Belki użyj dedykowanego kalkulatora lokaty bankowej.

Najczęstsze pytania

Czym różnią się odsetki proste od składanych?+

Odsetki proste liczone są zawsze od tej samej kwoty początkowej, więc rosną liniowo. Odsetki składane po każdym okresie kapitalizacji doliczają wypracowany zysk do kapitału, od którego liczone są kolejne odsetki — dlatego rosną szybciej, zwłaszcza w długim terminie.

Jakie są aktualne odsetki ustawowe w Polsce?+

Wysokość odsetek ustawowych zależy od stopy referencyjnej NBP i jest ogłaszana okresowo — sprawdź aktualną stawkę i wpisz ją ręcznie do pola „stopa procentowa".

Czy kalkulator uwzględnia podatek od zysków kapitałowych?+

Nie — wynik jest brutto. Do lokat bankowych objętych 19% podatkiem Belki użyj kalkulatora lokaty bankowej.

Powiązane kalkulatory

Ten sam mechanizm procentu składanego pracuje w kilku miejscach:

Na czym opiera się ten kalkulator

Wzór i wartości progowe użyte w tym narzędziu pochodzą z poniższych źródeł. To podstawa merytoryczna kalkulatora, a nie przypisy do pojedynczych zdań — instytucje aktualizują swoje dane niezależnie od nas, więc przy decyzjach o realnych skutkach warto sprawdzić stan bezpośrednio u źródła.

Zastrzeżenie: Wynik jest szacunkiem matematycznym dla stopy, którą sam wpisujesz. Nie podpowiada wysokości odsetek ustawowych ani maksymalnych, bo te zmieniają się wraz ze stopami NBP, i nie zastępuje wyliczenia z umowy. W sprawach spornych — zwłaszcza przy odsetkach za opóźnienie — skonsultuj się z prawnikiem. Wynik ma charakter orientacyjny — zob. Zastrzeżenia — pełna treść.